روستاي آتان در نزديكي شهر قزوين در منطقه الموت قرار دارد و داراي ارتفاع بسيار زيادي مي‌باشد. اين منطقه داراي دو قسمت است: 1- منطقه صخره‌اي 2- منطقه رسي (هنگام زلزله اين منطقه بسيار آسيب ديد"ويراني80 خانه"). منابع آبي اين روستا كه از وسط اين روستا مي‌گذرد به نام آتان رود معروف مي‌باشد. مردم روستا از طريق باغداري و دامداري زندگي مي‌گذرانند كه باغداري هم به صورت ديمي و هم آبي (از دو چشمه و رود) رواج دارد. درختان گيلاس و گردو در اين منطقه بسيار كاشت مي‌شود.

۲۰0 خانوار در اين روستا زندگي مي‌كنند كه ايجاد 300 نفر جمعيت مي‌كنند (براي هر خانواده 2.5 نفر). بخاطر كوچ افراد جوان از اين روستا معدل سني روستا بيشتر مسن مي‌باشد. البته يك راه براي استقرار جوانان ايجاد باغهاي جديد در اين مكان مي‌باشد كه براي تحقق اين امر نياز به سرمايه‌گذاري و فرهنگ‌سازي در ميان جوانان مي‌باشد. مساحت كل روستا 20000 هكتار مي‌باشد و هر خانواده 4- 5 باغ دارند.

روستاي آتان داراي 5 محله مي‌باشد: 1- بالا محله (جور محله)  2- ميان محله (مين محله) 3- پايين محله (جير محله) 4- اردا چون  5- عبدالله آباد. (جير محله به علت افتادگي صخره‌اي در هنگام زلزله كمتر آسيب ديد)

مردم از شيب زمين براي ساخت منازل خود استفاده مي‌كنند، بطوريكه پشت بام خانه‌ها حياط خانه‌هاي بالايي مي‌باشد و در ساخت خانه‌هاي خود از مصالح بومي مانند كاه‌گل استفاده مي‌شود كه از تركيب كاه، خاك، كود حيواني، آب خشت ماسه‌اي درست مي‌كنند و هر ماه كاه‌گل را روي ساختمانها تجديد مي‌كنند. تركيب عناصر طبيعي با بافت مصنوعي منازل باعث ايجاد بافت زيبايي با خصوصيات اكوتوريستي شده كه از آن مي‌توان به عنوان يك پروژه پيشرو نام برد. (اقتصاد پايدار روستايي + بافت طبيعي درختان)

آتان ميداني ندارد و گردهمايي‌هاي مردم در مسجد روستا بوده و جوانان نيز جلوي مسجد دور هم جمع مي‌شوند. اين روستا داراي مدرسه ابتدايي و راهنمايي مي‌باشد كه احتمال تعطيلي آنها به علت جمعيت كم دور از انتظار نيست. شايد اگر از روستا هاي ديگر مثل كلايه به اين مدارس بيايند مدرسه همچنان باز خواهد ماند.

كلايه روستايي در كنار آتان است كه مانند آتان مهاجر فرست مي‌باشد. ولي روستاي هنيز مهاجر فرست نيست اين روستا داراي اقتصاد دامداري بوده و جمعيت آن زياد است. گوسفند، دامي است كه از آن نگهداري مي‌كنند و در اوايل بهار گوسفندان را فرستاده و آخر تابستان از چرا باز مي‌گردند. محل چراي آنها قله‌اي است به نام سيالان مي‌باشد كه مهمترين قله اين اطراف است و ارتفاع آن 2000 تا 3000 متر مي‌باشد.

رودي كه از ميان روستاي آتان مي‌گذرد شاخه‌اي از شاهرود مي‌باشد. يك چشمه اصلي هم وجود دارد كه به آن سرچشمه مي‌گويند. نزديك‌ترين پمپ بنزين به اين روستا معلم كلايه است. اين روستا دو مغازه سوپر ماركت دارد و يك مغازه سوپر گوشت.

در روزهايي مثل عاشورا جمعيت به روستا باز مي‌گردد و روستاييان كلايه و آتان ديد و بازديد دارند و دسته‌هاي عزاداري به امامزاده‌ها مي‌روند. اين روستا چند قدمگاه و چند امامزاده دارد كه امامزاده عبدا... و امامزاده ابراهيم از آن جمله‌اند. قبل از اينكه به اين روستا جاده‌اي از طرف قزوين ساخته شود مردم اين شهر از طريق شمال جهت رفع احتياجات خود رفت و آمد مي‌كردند. اولين محل در طرف شمال اثرآباد است. اين روستا به شهسوار (تنكابن) هم راه دارد. اكثر خانه‌هاي اين روستا تابستان‌نشين مي باشند و زمستانها به قزوين كوچ مي‌كنند. بيشتر مردم كه فرهنگي مي‌باشند براي تابستان به اين محل مي‌آيند.

زمستانها پنج ماه از سال هوا بسيار سرد است و بايد از وسايل گرمازا استفاده شود خانه‌هايي كه جديد ساخته شدند را به سختي مي‌شود گرم كرد، به همين دليل تنها در تابستان قابل سكونت مي‌باشد.

خانه ها معمولاً 2 اتاق دارند (بطور ميانگين 3 اتاق دارند). توالت‌ها در بيرون بنا ساخته شده است و يك چاه دارند.

دو اتاق به نام‌هاي 1- گرم‌خانه (محل مهمان‌پذير) 2- اتاق پسينه (فضاي كوچكي كه آشپزي هم در آن صورت مي‌گيرد) فضاهاي خانه را تشكيل مي‌دهد. براي ساخت منازل اول زمين را صاف كرده و بعد ديوار سنگ‌چين را بالا مي‌آورند. ضخامت ديوارها معمولاً 1 متر مي باشد. در اين روستا همه مردم مالك خانه خود هستند و هر سال بام خانه‌ها را با غلطك سنگي مي‌كوبند. برف روي بام بناها نبايد بماند، بنابراين برفها را پارو كرده و به داخل كوچه‌ها مي‌ريزند. شيب بامها طوري است كه آب در كوچه مي‌ريزد و از راه‌آبه‌ها رد مي‌شود. باران‌گيرها باعث ايجاد دوام ديوارها مي‌شود. از نماي جنوبي هيچ گاه آب نمي‌ريزد. آب از آبراه گذر مي‌كند نه از ناودان. دريچه‌هايي رو به شمال در سقفها وجود دارد كه هواكش طويله‌ها مي‌باشد.

تكه اي از سقف چوبي كه به آن انعكاس مي گويند از ساختمان بيرون مي‌زند كه براي جلوگيري از ورود آب باران مي‌باشد. استون همان ستون است و از چوب درختهاي مثل ارس براي ساخت خانه‌ها استفاده مي‌شود. نرده‌هاي كنار ايوان نيز به لتازه معروف است.

رفت و آمد در قديم از طريق قاطر انجام مي‌شده و از فضولات حيوانات در قديم و حال براي سوخت تنور استفاده مي‌شود. صنايع دستي محل شامل گليم، جاجيم و حصير مي‌باشد.

كوه گرده در شرق اين روستا قرار دارد و پشت كوه گرده امامزاده‌اي به نام امامزاده قاسم قرار داد.

ماسوله را آنقدر با عظمت ندیدم که پیش از این با دیدن عکس‌ها و نوشته‌هایی درباره این روستای تاریخی می‌شناختم.
ماسوله را جایی دیدم معمولی، مثل خیلی از روستاهای دیگر که چون به آن خیلی توجه شده، بیشتر به چشم آمده.
ماسوله را روستایی توریستی دیدم که نشانی از گلدان‌های معروف عکس‌های این روستا نداشت با رنگ‌های چشم‌نوازی که دوست داشتم یک‌بار هم شده، آن را ببینم.
ماسوله را روستایی دیدم مثل روستای "آتان" و "کلایه" و "هنیز" در رودبار و الموت قزوین.
برای گردآوری قصه‌های عامیانه رودبار و الموت (به همراه افشین نادری)، دو بار به روستای آتان و کلایه رفته‌ام و عکس‌های زیادی از آن گرفته‌ام که به زودی در همین تادانه منتشرشان می‌کنم. در آنجا شنیدم که به آتان و کلایه می‌گویند "ماسوله دوم". اما حالا که نگاه می‌کنم، می‌بینم، آتان و کلایه، روستاهایی هستند زیبا و باید به ماسوله گفت: آتان دوم؛ کلایه دوم؛ هنیز دوم.
داشتم فکر می‌کردم اگر آتان و کلایه هم راهی هموار و قابل دسترس داشتند و به آن توجه می‌کردند آیا باز ماسوله بی‌همتا می‌ماند؟
خوشبختانه روستای آتان به دلیل این‌که زادگاه وزیر مرحوم دادگستری (کریمی) بوده، جاده‌ای آسفالت دارد و کلایه همچنان دارای جاده‌ای خاکی و صعب‌العبور.
اگر خواستید به این دو روستا بروید، اول بروید قزوین و در ورودی شهر ( در میدان غریب‌کش یا به اسم اکنونی‌اش، میدان مینودر یا پاسداران) وارد جاده الموت بشوید. پس از یک ساعت و نیم راندن در جاده‌های کوهستانی و پیچ در پیچ به سه راهی‌ای می رسیدید که اگر مستقیم بروید به انتهای الموت می‌رسید و اگر به شاخه‌ شمالی برانید، وارد جاده‌ای می‌شوید که اول به آتان می‌رسد و بعد به کلایه و آن وقت به "هنیز". هنیز آخرین روستای این جاده است و پس از آن کوهنوردها پس از چند ساعت راه‌پیمایی می‌توانند به خرم‌آباد تنکابن برسند.